مهدی خراتیان: ترامپ، جنگ و نفت؛ چالش تنگه هرمز، توهم یا واقعیت؟

با گذشت چند ماه از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، هنوز پرسش‌های مهمی درباره چرایی پایان زودهنگام درگیری و نیز دلیل پرهیز ایالات متحده از اقدام قاطع علیه تهران مطرح است. مرور روزبه‌روز تحولات این جنگ نشان می‌دهد که از روز چهارم، شکاف در کابینه امنیتی اسرائیل بر سر نحوه پایان‌بخشیدن به عملیات آشکار شده است. مهم‌ترین نقطه اختلاف، طرح حمله به زیرساخت‌های نفتی ایران بود؛ طرحی که با مخالفت جدی رون درمر، چهره محوری کابینه نتانیاهو، روبه‌رو شد، زیرا او معتقد بود واکنش تهران می‌تواند هرگونه اقدام مستقیم آمریکا علیه ایران را عملاً ناممکن کند. انبوه گزارش‌ها و تحلیل‌ها حاکی از آن است که اسرائیل نگران متهم‌شدن به مسئولیت «سه‌رقمی شدن» قیمت نفت، به‌ویژه از سوی واشنگتن، بوده است. هم‌زمان، دونالد ترامپ نیز تحت تأثیر مجموعه‌ای از نشانه‌های تنش در خلیج فارس ـ از اختلالات گسترده GPS و برخورد نفتکش‌ها تا اظهارات مقامات ایرانی درباره تنگه هرمز و ارزیابی‌های جامعه اطلاعاتی آمریکا در مورد احتمال مین‌ریزی ایران ـ تصمیم گرفت ایالات متحده را وارد یک رویارویی گسترده نکند و صرفاً به حملات نقطه‌ای علیه اهداف هسته‌ای بسنده کند؛ در حالی که طرح سنتکام برای یک کارزار چند هفته‌ای علیه ایران روی میز رئیس‌جمهور قرار داشت. در این ویدئو ـ نخستین بخش از مجموعه سه‌گانه «ترامپ، جنگ و نفت» ـ نشان می‌دهیم که نگرانی ترامپ از شوک نفتی ناشی از اختلال در تنگه هرمز یکی از عوامل اصلی توقف جنگ و تداوم آتش‌بس تا امروز بوده است. همچنین با اتکا به گزارش‌های کنگره آمریکا و روند تحولات جنگ توضیح می‌دهیم که «بسته‌شدن تنگه هرمز» لزوماً یک پدیده فیزیکی نیست، بلکه تابعی از ریسک‌پریمیوم انتقال نفت و ارزیابی بازار از احتمال تشدید تنش است؛ پدیده‌ای که می‌توان آن را «بسته‌شدن مؤثر تنگه» نامید. خواهیم دید که این نگرانی از همان روزهای نخست جنگ در تحلیل‌های بازار و گزارش‌های انرژی منعکس شد. در ویدئوی دوم نشان خواهیم داد که چرا، با توجه به شرایط خاص اقتصاد آمریکا، حتی تنش‌های محدود و کم‌هزینه در حوزه نفت و گاز برای بازداشتن واشنگتن از ورود گسترده به جنگ کافی بوده است.