از حذف رزم‌آرا تا ملی شدن نفت | قسمت دوم گفتگوی شهرام اتفاق و کوروش احمدی

در این گفت‌وگو، کوروش احمدی توضیح می‌دهد که ترور رزم‌آرا تأثیری در ملی‌سازی نفت نداشت؛ چرا که مجلس دو ماه فرصت داشت تا قرارداد با شرکت انگلیسی را به صورت ۵۰‑۵۰ تغییر دهد و در واقع رزم‌آرا می‌توانست این توافق را به‌صورت مخفیانه به‌دست آورد، اما به دلیل تابو بودن مذاکره با غربی‌ها، نمی‌توانست آن را علنی کند. احمدی اشاره می‌کند که سفیر انگلیس چند روز قبل از ملی‌سازی به حسین علاء پیشنهاد تغییر قرارداد داد، اما علاء گفت دیگر دیر شده است. رزم‌آرا در ۱۶ اسفند توسط خلیل طهماسبی ترور شد و ۱۷ اسفند طرح ملی‌سازی نفت به مجلس رسید؛ این اقدام در واقع پروژه سیاسی و گام‌به‌گام مصلح‌گرایانهٔ مصدق بود. شهرام اتفاق تأیید می‌کند که تمام اعضای جبهه ملی و یاران مصدق از توافق ۵۰‑۵۰ مطلع بودند، اما ملی‌سازی صنعت نفت از همان ابتدا به‌عنوان حرکت قدرتی مصدق طراحی شده بود.