فروپاشی شوروی؛ درس‌هایی برای ایران | مناظره سعید لیلاز و تورج اتابکی

سعید لیلاز: جمهوری اسلامی و شوروی را تناقض‌های درونی‌شان از بین برده است. انقلاب‌ها که پیروز می‌شوند، برای رسیدن به اهداف انقلابی خود، در کنار ماشین دولتی، یک ماشین انقلابی درست می‌کنند؛ مثلا کنار وزارت کشاورزی، جهاد کشاورزی یا کنار بهزیستی، بنیاد مستضعفان ایجاد کردیم. وقتی در مکانیسم بازار دست می‌زنیم، دست به تغییری می‌زنیم که هرگز آثار ناپیدایش را نمی‌توانیم بفهمیم. تورج اتابکی: سوسیالیسم با کمونیسم روسی متفاوت است. نظام اقتصادی سوسیالیسم لزوما در تضاد با فطرت بشری نیست، اما تناقض‌هایی در آن نوع حکومت ایجاد شده بود که مثلا با این‌که حکومت کارگری بود، اما تمام رهبران برجسته سندیکاهای کارگری را کنار زدند؛ اپوزیسیونی که معتقد به حکومت کارگری بودند در تصفیه‌های استالینی از بین رفتند. سوسیالیست‌های متفاوتی وجود داشت که نقد نظریه لنینیستی را می‌کردند، اما تیرباران شدند. 00:00 فروپاشی شوروی؛ درس‌هایی برای ایران 04:13 اتابکی: اقتدار حکومت شوروی از سرکوب بود، نه رضایت عمومی 16:05 لیلاز: نظام سوسیالیستی متناسب با فطرت انسان‌ها نبود 36:27 اتابکی: سوسیالیسم با کمونیسم روسی متفاوت است 48:05 لیلاز: عدم پایبندی به مکانیسم بازار، نتایج غیرقابل‌جبرانی دارد 01:01:42 اتابکی: جزمیت مانع اصلاحات در شوروی شده بود 01:12:12 لیلاز: ناسیونالیسم امری فطری است، اما سوسیالیسم نه 01:23:02 اتابکی: پرسش این است آیا چاره‌ای جز فروپاشی نبود 01:28:07 لیلاز: مگر یک اقتصاد با نادیده گرفتن قیمت می‌تواند بماند 01:36:51 اتابکی: لنین با اندیشه انسان تراز نوین به میدان آمده بود 01:41:14 لیلاز: در ایران اقتصاد سوسیالیستی از دوره شاه شروع شد 01:45:20 اتابکی: می‌توان از تاریخ درس گرفت